'Wat Houdt Ons Tegen?': Een wereld zonder uitstoot

zondag 7 november 2021
Foto: Canvas © VRT 2020

In 2015 beloofde de wereld om zo snel mogelijk te stoppen met het uitstoten van broeikasgassen en om er alles aan te doen om de klimaatopwarming te beperken tot anderhalve graad. Maar sinds het Klimaatakkoord van Parijs stijgt de uitstoot nog elk jaar. Hoe doen wij het in Vlaanderen?

Jill gaat spreken met mensen in de industrie, goed voor bijna 29% van de totale uitstoot in België, de transportsector die meer dan een vijfde van de uitstoot veroorzaakt en de energiesector, verantwoordelijk voor ruim 18%.


Wat kost dat?
Transitiedeskundige Jan Rotmans kadert de uitdaging: 'We moeten de hele energie-infrastructuur ombouwen. Dat kost in Nederland zeg maar 100 miljard. In België 60, 70 miljard. Wie gaat dat betalen? Ja, jij en ik via belastingverhogingen. Dat is een goed bewaard geheim. Elke politicus die ik ontmoet in België en Nederland spreekt dat niet uit, want dat gaat ten koste van zijn of haar kiezers. Ik zeg: je moet het eerlijke verhaal vertellen. Energie wordt duurder, tien tot vijftien jaar lang. Pas daarna wordt het goedkoper. Politici moeten het eerlijke verhaal vertellen, anders gaan kiezers de straat op.'

Klimaatbeleid moet sociaal rechtvaardig zijn. Iedereen moet meekunnen, anders zal de transitie niet slagen. Stefan Goemaere werkt voor samenlevingsopbouw West-Vlaanderen en startte het project Papillon. Mensen in armoede kunnen energiezuinige huishoudtoestellen huren. Dat maakt niet alleen een enorm verschil voor hun energiefactuur, het is ook beter voor het klimaat.

Ondernemer Ismaël Ben-Al-Lal heeft twee bedrijven in de zonnepanelensector (Futech en iLumen). Hij zet sterk in op innovatie en wil groene energie ook economischer maken. Klanten kunnen zonnepanelen huren op hun eigen dak, ze kopen dan stroom van het bedrijf dat eigenaar blijft van de zonnepanelen. En om de prijs nog verder te verlagen, heeft Ben-Al-Lal ook een proefinstallatie met tweehonderd tweedehands zonnepanelen op het dak van

Transport en industrie
De laatste 30 jaar daalde de uitstoot in Europa in alle sectoren, behalve bij transport. In Vlaanderen moeten we vooral aan de slag met onze ruimtelijke ordening. Lintbebouwing maakt het moeilijk om mobiliteit duurzaam te organiseren. Onze steden moeten denser worden. Parijs geeft het goede voorbeeld met een plan voor de 'vijftien-minuten-stad': alles wat je nodig hebt moet binnen de vijftien minuten bereikbaar zijn te voet, met de fiets of het openbaar vervoer.

En hoe zal de industrie stoppen met het verbranden van fossiele brandstoffen? Jill trekt naar de grootste industriecluster van ons land: de haven van Antwerpen. Havenbaas Jacques Vandermeiren moet zijn haven tegen 2050 klimaatneutraal maken en ziet groene waterstof als de gamechanger voor de energietransitie. Onlangs werd het eerste groene- waterstoftankstation geopend in de haven. Maar zullen de multinationals in de haven de sprong wagen? Klimaatwetenschapper Heleen De Coninck is sceptisch: 'Bedrijven handelen nauwelijks met een langetermijnperspectief. Het is een marktfalen, een systeemfalen.' En ook Hans Bruyninckx, directeur van het Europees Milieuagentschap windt er geen doekjes om: 'Als een oliebedrijf zich wil vervellen tot een energiebedrijf, zal het deel zijn van de toekomst. Als het krampachtig vasthangt aan het verleden niet. Dit is het scharnierdecennium. Het is nu dat het moet gebeuren.'

Ingenieur Wouter Ducheyne van QPinch bedacht een ingenieuze installatie die restwarmte uit schoorstenen opvangt en via een chemisch proces heropwarmt. 80% van de energiebehoefte van de industrie is warmte en nu wordt die slechts één keer gebruikt. Misschien kan deze Vlaamse ingenieur zo wereldwijd een enorm verschil maken.

De macht van de burger
An Deleu is lid van de Belgische afdeling van Extinction Rebellion. 'Ik heb mij lang verscholen achter het feit dat ik zelf geen klimaatheilige ben. Maar ik ben een inwoner van deze aarde, die ze aan het kapotmaken zijn. Ik mag eisen dat mijn overheid zijn job doet en mij en mijn kind beschermt.'

Jan Rotmans schetst het momentum: 'Een klein clubje kan de overheid dwingen om het anders te gaan doen. En dat kleine clubje beïnvloedt weer andere clubjes en zo ontstaat er een beweging. In die fase zitten we nu. Dit is de spannendste tijd die we kunnen meemaken.'

Met: Hans Bruyninckx (directeur Europees Milieuagentschap), Tomas Wyns (expert klimaatbeleid), Jos Delbeke (expert klimaatbeleid), Jan Rotmans (klimaatwetenschapper en transitiedeskundige), Hans Van Scharen (onderzoeker bij 'lobbywaakhond' Corporate Europe Observatory), Heleen De Coninck (hoogleraar socio-technische innovatie en klimaatverandering), Cathy Macharis (professor duurzame mobiliteit en logistiek) en Jacques Vandermeiren (CEO haven van Antwerpen), Wouter Ducheyne (ingenieur en co-CEO QPinch), Ismaël Ben-Al-Lal (bedrijfsleider Futech en iLumen), Jacob Demeyer (bewoner Cohousing Waasland), Stefan Goemaere (opbouwwerker Samenlevingsopbouw West-Vlaanderen, initiatiefnemer project Papillon), Anne-Colette De Ridder (deelneemster project Papillon), An Deleu (actievoerster Extinction Rebellion).

'Wat Houdt Ons Tegen?', maandag 8 november om 21.20 uur op Canvas.

TVvisie Extra

Ontvang onze dagelijkse nieuwsbrief in je mailbox.

Klik hier om je in te schrijven

Onze apps

Download onze app op de Google Play Store Download onze app in de App Store

Meest recente

Multimedia SPOTLIGHT

Dossiers