'Hoeksteen van de samenleving': over de hardnekkige ongelijkheid binnen het Nederlandse gezin
70 jaar na het afschaffen van de wet op handelingsonbekwaamheid is de vrouw nog altijd minder vrij dan we denken. Op 14 juni 1956 werd de Wet handelingsonbekwaamheid afgeschaft. Vanaf dat moment waren getrouwde vrouwen in Nederland niet langer juridisch afhankelijk van hun echtgenoot en konden zij zelfstandig werken, reizen, een bankrekening openen en financiële beslissingen nemen.
Een historische doorbraak die symbool stond voor vrijheid en gelijkwaardigheid. Maar zeventig jaar later blijkt die gelijkwaardigheid in de praktijk minder vanzelfsprekend dan op papier. In de documentaire ‘Hoeksteen van de samenleving’ onderzoekt regisseur Juul Op den Kamp hoe oude ideeën over gezin, werk en zorg nog altijd diep verankerd zijn in de Nederlandse samenleving.
Hoewel vrouwen hoger opgeleid zijn dan ooit en economische zelfstandigheid de norm lijkt, verandert de verdeling van werk, zorg en inkomen bijna altijd zodra er kinderen komen, vooral bij heterostellen. De cijfers zijn onverbiddelijk: de helft van de jonge ouders zegt werk en zorg gelijk te willen verdelen, maar in de praktijk lukt dat slechts negen procent. Het zijn nog altijd vrouwen die werkdagen inleveren om zorgtaken op zich te nemen, en dat terwijl de samenleving die zorg binnen het gezin nog steeds niet ziet als werk. 'Hoeksteen van de samenleving' laat zien hoe hardnekkig het traditionele gezinsideaal nog altijd doorwerkt in beleid, economie en maatschappelijke verwachtingen, vaak zonder dat we ons daarvan bewust zijn.
Aan de hand van persoonlijke verhalen, historische context en actuele maatschappelijke ontwikkelingen onderzoekt 'Hoeksteen van de samenleving' waarom gelijkwaardigheid binnen gezinnen nog altijd niet gehaald wordt. In de documentaire komen onder anderen voormalig minister en feminist Hedy d'Ancona, journalist en schrijver Lynn Berger, historicus Lotte Houwink ten Cate en hoogleraar anti-racisme en rechten Nawal Mustafa aan het woord. Naast hen komen ook ouders, wetenschappers en ervaringsdeskundigen aan het woord. Samen laten zij zien hoe diep traditionele verwachtingen rondom zorg, werk en moederschap nog altijd verankerd zijn. Wat betekent vrijheid als de verdeling van werk, zorg en verantwoordelijkheid structureel ongelijk blijft? En hoeveel keuzevrijheid bestaat er werkelijk binnen het moderne gezin?
'Hoeksteen van de samenleving' is een coproductie van BNNVARA, Frenkie Media en Tomtit Film en mede mogelijk gemaakt door het CoBO Fonds.
'Hoeksteen van de samenleving', zondag 7 juni om 22.40 uur bij BNNVARA op NPO 2 en via NPO Start.
