Actueler dan ooit: acht 'Gevangenisdirecteurs' tonen de realiteit achter de tralies

De nieuwe docureeks 'Gevangenisdirecteurs' volgt acht directeurs die hun gevangenissen draaiende én leefbaar proberen te houden terwijl het systeem kraakt. De reeks biedt een unieke blik achter de tralies en toont de uitdagingen waarmee gevangenisdirecteurs dagelijks geconfronteerd worden. Ze ontvangen nieuwe gedetineerden, voeren tuchtgesprekken en leiden ministers en journalisten rond. Maar evengoed plooien ze de was en delen ze eten uit wanneer ze noodgedwongen moeten inspringen op stakingsdagen. Elke dag opnieuw zoeken ze naar oplossingen voor problemen waar geen kant-en-klare oplossing voor bestaat.

Gevangenisdirecteurs Jo Hayen (Sint-Gillis & Dendermonde), Jolien D’hondt (Gent), Marieke Peirsegaele (Gent), Ann De Meyer (Gent), Koen Lambrecht (Gent), Serge Rooman (Merksplas), An Janssens (Antwerpen) en Petra Colpaert (Kortrijk) staan met beide voeten in het detentiesysteem, maar sparen hun kritiek niet. Ze vertellen openhartig over de gevolgen van de overbevolking, het gebrek aan middelen, de enorme druk waaronder het personeel moet werken en de schrijnende omstandigheden waarin gedetineerden soms verblijven. Tegelijk proberen ze met een vurige passie voor hun job het verschil te maken in een wereld waarin veiligheid, menselijkheid en de grenzen van het detentiesysteem elke dag met elkaar botsen.

Jolien D’hondt (25), Directeur Gevangenis Gent: 'Mensen geloven me vaak niet. 'Je werkt in de gevangenis, je zult wel cipier zijn', denken ze dan. Maar als ze me vragen 'Wat doe je in de gevangenis?' hoor ik vaak 'Huh, jij? Gevangenisdirecteur?' Eens ze het weten volgt vaak ook heel veel respect.'

Jo Hayen, Inrichtingshoofd Hulpgevangenis Dendermonde: 'Het donkerste moment van de dag is juist voordat de zon opkomt. Misschien zitten we vandaag in het donkerste moment, maar dat betekent dat de zon binnenkort zal opkomen. Als we daar niet meer in geloven, moet ik morgen een andere job zoeken.'

An Janssens (48), Inrichtingshoofd Gevangenis Antwerpen: 'Ik vergelijk het soms een beetje met de Tweede Wereldoorlog. Je weet dat er dingen gebeuren die totaal onrechtvaardig en inhumaan zijn, maar je doet er toch maar aan mee. In hoeverre draag je dan zelf een verantwoordelijkheid? Zelfs als je binnen zo’n systeem het beste met de mensen voor hebt? Want je blijft wel deel van dat systeem. Dat is een voortdurende tweestrijd.'

Petra Colpaert (52), Directeur Detentiehuis Kortijk: 'Het systeem is tot nu toe niet gecrasht, maar ik denk dat we er soms wel dichter bij zitten dan mensen buiten de gevangenis denken.'

Marieke Peirsegaele (43), Directeur Gevangenis Gent: 'Soms hoor je zeggen dat de gevangenis een hotel is. Awel, ik kan je zeggen: de gevangenis is een zeer slecht hotel. Een detentie moet ook zinvol zijn. Hoe kunnen we hun verblijf nuttig invullen en hoe zorgen we ervoor dat ze niet hervallen? Want daar is niemand bij gebaat. Niet de gedetineerden, maar ook de samenleving niet.'

Serge Rooman (54), Inrichtingshoofd Gevangenis Merksplas: 'Als je het historisch bekijkt bestaan er toch politici die het ook opnemen voor mensenrechten en voor kansen geven. Politici die toch zo'n ethisch parcours volgen en daar heel veel volgelingen bij hebben. Maar ik zie hier niemand opstaan en zeggen: nee, we moeten dat anders doen, dit is verkeerd.'

Koen Lambrecht (60), Directeur Gevangenis Gent: 'Elke academicus zal zeggen dat het bijbouwen van gevangenissen leidt tot meer opsluiting en dat je binnen de kortste keren met hetzelfde probleem zit. Ik hou niet van academici (lacht). Ze hebben gelijk en misschien is het daarom dat ik er niet van hou, maar op dit moment is er een absoluut dringend, nijpend probleem dat moet opgelost worden. Of dat nu is door de helft vrij te laten of nieuwe gevangenissen te bouwen, dat kan mij niet meer schelen. We zijn in een situatie waarin elke oplossing een goede oplossing is, zo simpel is het.'

Ann De Meyer (50), Directeur Gevangenis Gent: 'Vroeger waren de mensen daar trots op: 'Ik werk in de gevangenis, ik hoop dat mijn zoon of dochter hier ook zal komen werken.' Ze stimuleerden hun kinderen om in de gevangenis te komen werken. Nu hoor ik zoveel personeelsleden zeggen dat hun kinderen hier nooit mogen werken. Dat is zo jammer. Dat moet je kunnen overdragen aan de volgende generatie. Die trotsheid en die fierheid is de dag van vandaag weg.'

'Gevangenisdirecteurs' is vanaf vandaag, maandag 12 oktober, volledig te streamen met VTM GO+. Vanaf 2 november verschijnt de reeks ook elke maandag bij VTM.