Nieuw op Canvas: 'Wij, Vrouwen'

Aan de hand van getuigenissen en archiefbeelden schetst de vierdelige reeks 'Wij, Vrouwen' de evolutie van de positie van vrouwen in onze samenleving, zowel privé als in het publieke leven.

Droom en daad
Hoe hebben foute verwachtingen, opvoeding, glazen plafonds, discriminatie, druk, vooroordelen of andere obstakels het vrouwen de voorbije decennia moeilijk gemaakt om zich optimaal te ontplooien? Bijvoorbeeld op het gebied van opvoeding, onderwijs, huwelijk, gezin, seksualiteit, werk en politiek. Hoe zijn ze daarmee omgegaan? Wat hebben actiegroepen, politica’s en individuele vrouwen kunnen veranderen? En hoe ervaren vrouwen al die obstakels vandaag?

Vrouwen aan het woord
In 'Wij, Vrouwen' brengen vrouwen van alle leeftijden en standen hun verhaal, samen met politica’s, boegbeelden van de vrouwenbeweging en voormalige ‘Dolle Mina’s’. Hun getuigenissen worden geïllustreerd met straffe archiefbeelden. Het zijn nu eens onthutsende en dan weer grappige verhalen over de opvoeding tot huishoudster, knokken om te mogen studeren, de verovering van de mannenberoepen, seksuele taboes en mannen die het nog altijd beter denken te weten. De vier afleveringen focussen achtereenvolgens op seksualiteit, huwelijk en gezin, beroepsleven en de politiek.

'Wij, Vrouwen' hanteert daarbij de beproefde formule van 'Kinderen van…': het hele historische én actuele verhaal wordt verteld door betrokken getuigen die de kijker recht aankijken.

Een verrassende blik achter de schermen van de strijd voor vrouwenrechten. Vaak verbluffend archiefmateriaal dat niet in de laatste plaats het seksisme van onze eigen openbare omroep te kijk zet. En achttien vrouwen die je meeslepen in hun verhaal en je met diep respect achterlaten.

Aflevering 1: Baas over eigen lijf
​Dinsdag 11 oktober

'Toen is de pastoor aan onze pa komen vragen hoe dat dat kwam, dat er geen kinderen meer kwamen.' - ​Margot Roggen

Vrouwenrechten zijn nog niet verworven. Dat bewijst de actualiteit. In deze eerste aflevering getuigen vrouwen hoe tot in de jaren 60 maandstonden, anticonceptie, seksueel genot taboe waren. 'Doet uw ogen toe en bidt dat het rap voorbij is', kreeg een getuige van haar oma te horen. Pas in de jaren 70 eiste de radicale vrouwenbeweging met spectaculaire en vaak grappige acties het recht om baas over eigen lijf te zijn. Toch bleven verkrachting en seksuele intimidatie lang onbespreekbaar, zoals #Metoo aantoont.

De eerste aflevering van 'Wij, Vrouwen' pikt in op de rechtstreekse aanleiding voor het programma: de onophoudelijke stroom verhalen en schandalen rond #Metoo. Die maakt duidelijk dat de strijd voor vrouwenrechten, voor gelijkheid en respect nog lang niet gestreden is. De strijd van vrouwen om vrij hun seksualiteit te beleven zonder belaagd te worden, duurt al decennia. Zo vertellen enkele oudere getuigen hoe zelfs hun maandstonden in hun katholieke gezin totaal taboe waren. Om een maandverband vragen als de mannen in de buurt waren? Doodzonde!

Ze kunnen daar nu wel om lachen, maar het ontbreken van enige seksuele voorlichting heeft vrouwen parten gespeeld tot ver in de jaren 70. 'Wij wisten niet wat een clitoris was.' Componiste Moniek Darge vertelt: 'Toen ik mijn eerste vriend aan mijn grootmoeder voorstelde, nam ze mij apart: Af en toe 's nachts in bed gaat er zoiets heel raar gebeuren. Weet ge wat dat ge dan doet? Ge doet uw ogen toe en ge bidt dat het rap voorbij gaat zijn.' Niet te verwonderen dat seksueel genot enkel voor mannen weggelegd leek. 'Vrouwen die daarvan genoten, daar was toch wel iets pervers aan. Dat kon eigenlijk niet. Dat was eigenlijk niet normaal.'

De katholieke kerk hield nauwgezet in de gaten dat seks uitsluitend gericht was op het voortbrengen van nageslacht. Anticonceptie was des duivels. Margot Roggen groeide op in een Limburgs dorp: 'Wij zijn thuis met tien kinderen en tussen de achtste en de negende zit een viertal jaar. Toen is de pastoor aan onze pa komen vragen hoe dat dat kwam, dat er geen kinderen meer kwamen.' Een kind krijgen buiten het huwelijk was een schande: 'Zo'n vrouw stond aan de rand van de maatschappij. Dat was krapuul.' De introductie van de pil eind jaren zestig heeft dan ook het leven van zowat alle vrouwen veranderd. Maar de Kerk bleef zich verzetten. Margot maakte zelfs mee dat de huisdokter haar zeer katholieke ouders contacteerde toen ze hem om de pil vroeg.

In 1970 kwam het verzet tegen de seksuele bevoogding op gang. Groepen als Dolle Mina voerden allerlei acties om seksuele en andere vrijheden voor vrouwen op te eisen. Zo slaagden ze erin één van hen als kandidate tot in de finale van Miss België te krijgen. De missenparade werd een ophefmakend protest tegen de 'vleeskeuring'. Andere getuigen werden door de rechtbank veroordeeld toen ze een naaktprotest op het strand hadden georganiseerd. Maar seksuele bevrijding betekende niet dat vrouwen nu veilig waren – of zijn. Verschillende getuigen vertellen hoe ze aangerand werden en hoe ze te horen kregen dat ze dat dan wel 'zelf gezocht zouden hebben'. Toen Moniek Darge 'Vrouwen tegen verkrachting' oprichtte, werd ze dan ook met vreselijke verhalen overspoeld.

Toch zijn het niet alleen mannen die vrouwen het recht ontnemen om over hun lichaam te beschikken. De verstikkende schoonheidsidealen die hen door de media, de reclame, werkgevers en zelfs andere vrouwen worden opgelegd, blijven voor veel vrouwen een emotionele last. Influencer Romy Schlimbach werd gruwelijk gepest als kind omwille van haar gewicht. Maar vandaag is ze plus size model, heeft ze een kledingwinkel, en propageert ze het nieuwe ideaal van de body positivity op sociale media.

Opvallend afwezig in deze aflevering: de strijd om het recht op abortus. Die komt aan bod in de slotaflevering 'Vrouwen aan de macht', over activisme en politiek. De twintig jaar durende campagne om abortus te legaliseren, is immers veruit de meest epische politieke strijd die de vrouwenbeweging in ons land gevoerd heeft.

'Wij, Vrouwen', vanaf dinsdag 11 oktober om 21.20 uur op Canvas en op VRT MAX.