EO-podcast onderzoekt hoe misstand ministerie van Justitie jarenlang onopgelost kon blijven

In de nieuwe EO-podcast 'Het verkeerde oordeel' zoeken onderzoeksjournalisten Arjan van der Linden en Rianne van der Linden (geen familie) uit waarom dit probleem nog altijd onopgelost is en wat dat zegt over de werking van de overheid.

Stel je voor: op een ochtend word je uit je bed gelicht en in een cel gezet. Je hebt geen flauw idee waarom. Pas later kom je erachter wat er aan de hand is: jouw naam staat onterecht op een strafrechtelijk vonnis.

Probleem al 14 jaar bekend
Hoe kan dat gebeuren in een land als Nederland? En hoe kan het dat die problematiek al zeker veertien jaar op het ministerie van Justitie bekend is, maar dat er al die tijd geen oplossing is gekomen? Met die vragen lopen onderzoeksjournalisten Rianne van der Linden en Arjan van der Linden rond sinds ze halverwege 2025 in een rapport van de Algemene Rekenkamer over dit probleem lazen.

Ze praten met slachtoffers en advocaten, verdiepen zich in de geschiedenis van dit probleem en gaan zelf langs het politiebureau om te onderzoeken wat er mis kan gaan bij het vaststellen van de identiteit van een verdachte. Zo ontdekken ze de gevolgen van identiteitsfraude en persoonsverwisselingen in het strafrecht. Gevolgen die niet alleen de levens van de directe slachtoffers raken, maar ook de hele samenleving.

Handen in het haar
De podcastmakers vertellen: 'We werden geraakt door de verhalen van de mensen die dit is overkomen. Het feit dat ze vanuit het niets vervolgd of opgepakt werden, zonder dat ze enig idee hadden waarom. Deze mensen vertelden ons hoe ze geruïneerd worden hierdoor. Dat ze hun baan verloren, of bang waren om op straat te komen te staan. En dat zelfs hun meest dierbaren soms begonnen te twijfelen aan hun onschuld.'

De journalisten duiken diep in de krochten van het ministerie van Justitie. Ambtenaren weten al meer dan tien jaar van deze problematiek. Ze kregen deze zaken zelfs op hun bureau, en zaten daarom met de handen in het haar. Er is namelijk geen goede herstelmogelijkheid voor dit soort zaken.

Een boekje open
Maar toekijken hoe levens van onschuldige mensen geruïneerd worden, dat kan ook niet. Daarom kozen de ambtenaren er soms voor om zelf in te grijpen door strafbladen te wissen of zaken op een andere naam te zetten. Iets wat niet mag, en wat bij menig jurist de wenkbrauwen doet fronsen. De ambtenaar gaat dan namelijk op de stoel van de rechter zitten en ook dat kan catastrofale gevolgen hebben.

Dat beseften die ambtenaren ook, dus deden ze talloze pogingen om dit probleem aan te kaarten. Met behulp van interne documenten en dankzij betrokkenen die een boekje open durven te doen reconstrueren de makers van Het verkeerde oordeel hoe het kan dat die pogingen in al die jaren niet tot een oplossing hebben geleid. Een zoektocht die uiteindelijk leidt naar het kantoor van de machtigste ambtenaar op het departement.

Alle vijf afleveringen van 'Het verkeerde oordeel' zijn vanaf vandaag te beluisteren bij de EO via NPO Luister en alle podcastapps.