'Pointer Checkt' onderzoekt misinformatie over trans personen

De sites wekken de indruk hulp en informatie te bieden, maar bevatten onjuiste informatie over trans mensen en uiten kritiek op de medische transitie. 'Pointer Checkt' is woensdag 8 juli om 16 uur te zien op het YouTube-kanaal van NPO Start Next. 

Op het eerste oog lijken de websites feitelijke informatie te verschaffen. Bij nadere beschouwing keuren zij echter de medische route die trans mensen kunnen kiezen af en spreken zij over ‘de schade van de genderideologie’. De sites, die volgens de maker met behulp van AI zijn gegenereerd, bevatten aantoonbare misinformatie.

Zo wordt er op één van de 38 sites, die sinds mei dit jaar online staan, geclaimd dat 30 procent van de trans mensen spijt zou krijgen van hun transitie, of dat genderdysforie bij 80 procent van de kinderen die hiermee worstelen zonder behandeling voorbij zou gaan. Ook beweren de websites dat een medische transitie suïcidale klachten - waar 39 procent van de trans mensen mee worstelt - niet vermindert. Deze cijfers zijn verkeerd geïnterpreteerd, uit hun verband gehaald of niet terug te vinden in wetenschappelijk onderzoek.

Bovendien worden ouders op één van de websites geadviseerd vooral niet naar een huisarts te gaan als hun kind twijfelt over diens genderidentiteit. Experts die Pointer sprak, weerspreken het beeld dat een traject na verwijzing naar een genderpoli grotendeels zou vaststaan.

De onjuistheden op de websites, in combinatie met het feit dat de maker anoniem opereert, maken dat sprake is van desinformatie, zegt hoogleraar consumentenpsychologie prof. dr. Bob Fennis. 'Als de cijfers die worden genoemd niet overeenkomen met de feiten en een maker zich bewust anoniem houdt, of zich anders voordoet dan werkelijk het geval is, dan spreken we van desinformatie: doelbewuste misleiding van lezers met als doel hun opvattingen of gedrag te beïnvloeden.'

Transgendercheck
Op verschillende websites wordt verwezen naar een online ‘transgendercheck’. De test belooft gebruikers 'direct een eerlijke uitkomst op je scherm, zonder hulpverlener die je een kant op duwt.'

'Pointer' vulde deze check met vijftig vragen ruim tien keer in en gaf daarbij zeer uiteenlopende antwoorden. Toch volgde steeds dezelfde conclusie: er is niets aan de hand of er zou iets anders aan de hand zijn, zoals: 'Gendervragen zijn vaak het symptoom van iets anders', 'maak er geen probleem van waar er geen is' of 'zoek een hobby waar je in opgaat.'

Volgens geraadpleegde deskundigen kunnen dergelijke uitkomsten van invloed zijn op mensen die worstelen met vragen over hun genderidentiteit. Ook de Gezondheidsraad concludeerde onlangs dat de transgenderzorg in Nederland zorgvuldig geregeld is en dat medische behandeling pas in beeld komt na uitgebreide diagnostiek en begeleiding. 

Maker van de websites
De maker van de sites noemt zich 'Edward Jansen', maar uit onderzoek van 'Pointer' blijkt dat dit een pseudoniem is. Zijn echte naam is bekend bij de redactie. In een reactie laat hij weten te handelen uit frustratie, omdat hij zelf een kind heeft dat transgender is. Hij keert zich tegen de Nederlandse genderzorg en is ervan overtuigd dat een medische transitie zijn kind niet gelukkiger zou maken.

Meerdere experts die 'Pointer' sprak, herkennen zich niet in het beeld dat hij schetst van de transgenderzorg.

'Pointer Checkt'
Sinds 2022 maakt KRO-NCRV’s 'Pointer' de factcheckvideo’s 'Pointer Checkt' voor het YouTube-kanaal van NPO Start Next. In deze serie onderzoekt 'Pointer' welke beweringen op sociale media kloppen en laat het jongeren zien hoe ze zelf kunnen achterhalen of een twijfelachtige claim waar is of niet. Presentator Benji Heerschop won eerder dit jaar De Tegel in de categorie Talent. 

'Pointer Checkt: misinformatie over trans personen', woensdag 8 juli op het YouTube-kanaal van NPO Start Next.